S275 ve S355, EN 10025-2 kapsamındaki alaşımsız yapı çeliği kaliteleridir. Burada karşılaştırılan 5–16 mm kalınlığındaki ürünlerde asgari akma dayanımları sırasıyla 275 ve 355 MPa’dır. İkisi arasında seçim yaparken gerçek kalınlık, tokluk kalitesi ve imalat koşulları da dikkate alınmalıdır. Bu karşılaştırma, seçilen üretici levha tablolarından alınan sayısal örneklerle EN 10025-2 kapsamındaki sıcak haddelenmiş ürünleri ele alır; yapısal boşluklu profiller ve borular kapsam dışındadır.
BSI’nin BS EN 10025-2:2019 sayfası, standardın kapsamını ve araştırma tarihi itibarıyla yürürlükte olup gözden geçirilmekte olduğunu doğrular. Herkese açık sayfada sayısal gereklilikler verilmez; kabul işlemlerinde sözleşmede belirtilen standart baskısı ve sipariş edilen ürünün şartnamesi esas alınmalıdır.
S275 ve S355’e genel bakış
| Özellik | S275 | S355 |
|---|---|---|
| Standart ailesi | EN 10025-2 alaşımsız yapı çeliği | EN 10025-2 alaşımsız yapı çeliği |
| Asgari akma dayanımı, 5–16 mm | 275 MPa | 355 MPa |
| Asgari akma dayanımı, >16–40 mm | 265 MPa | 345 MPa |
| Asgari akma dayanımı, >40–63 mm | 255 MPa | 335 MPa |
| Çekme dayanımı, 5–100 mm | 410–560 MPa | 470–630 MPa |
| Yaygın tokluk kaliteleri | JR, J0, J2 | JR, J0, J2; aşağıda atıf yapılan üretici ürün yelpazesinde S355K2 de bulunur |
| Seçimde başlıca etken | Geniş bir yapısal kullanım alanı için orta düzey dayanım | Dayanımın gerekli kesiti küçültebildiği veya taşıma kapasitesini artırabildiği durumlarda daha yüksek akma ve çekme dayanımı |
Tüm sütunlar için tabloyu kaydırın →
Sayısal karşılaştırmada, S275J0/J2 ve S355JR/J0/J2 yassı ürün verilerini de içeren ArcelorMittal H30 üretici tabloları kullanılmıştır. Bunlar, ilgili ürün kapsamı için belirtilen asgari değerler veya aralıklardır; tipik ölçüm sonuçları ya da her S275/S355 ürününe uygulanabilen evrensel değerler değildir. Muayene sertifikası teslim edilen dökümü ve ürünü kaydeder; sonuçları ve tanımlama bilgilerini siparişle karşılaştırın.
Kalınlık karşılaştırmayı nasıl değiştirir?
Kalite adındaki sayı, seçilen 5–16 mm aralığında asgari akma dayanımına karşılık gelir. H30 levha tablolarında kalınlık arttıkça garanti edilen asgari değer azalır; akma dayanımının genel anlamı ise değişmez.
Ortak bir karşılaştırma aralığı için değerler şöyledir:
- 5–16 mm: S275 ≥275 MPa; S355 ≥355 MPa.
-
16–40 mm: S275 ≥265 MPa; S355 ≥345 MPa.
-
40–63 mm: S275 ≥255 MPa; S355 ≥335 MPa.
-
63–80 mm: S275 ≥245 MPa; S355 ≥325 MPa.
-
80–100 mm: S275 ≥235 MPa; S355 ≥315 MPa.
-
100–120 mm: S275 ≥225 MPa; S355 ≥295 MPa.
Bunlar H30’dan seçilmiş karşılaştırma aralıklarıdır. >100–120 mm aralığındaki S275 değeri, bu kalitenin daha geniş >100–150 mm aralığına dahildir; S355J2 için veriler 120 mm’ye kadar listelenmiştir. Diğer aralıklar ve tedarik edilebilirlik, ürün biçimine ve kalitesine bağlıdır. Satın almada ilgili ürün tablosu, kalınlık ve tam kalite tanımı esas alınmalıdır.
JR, J0 ve J2 ne anlama gelir?
Tokluk eki, kalite tanımının ayrı bir bileşenidir. Yaygın EN 10025-2 kalitelerinde:
- JR: +20 °C’de 27 J Charpy V çentik darbe enerjisi.
- J0: 0 °C’de 27 J.
- J2: −20 °C’de 27 J.
Çalışma sıcaklığı veya tokluk önemliyse bu eki kalite tanımında koruyun. S275J2 ve S355J2, farklı dayanım düzeylerini korurken yukarıdaki aynı nominal darbe koşulunu sağlar. ArcelorMittal’in S355 kalitesine genel bakış sayfasında S355K2 de yer alır: belirtilen boyuna deney ve ürün kapsamı için −20 °C’de 40 J. Gerekli ürün ve boyutlar için tedarik edilebilirlik doğrulanmalıdır.
Charpy değerleri, geçerli numune boyutu ve yönü, ürün kalınlığı ve siparişte belirtilen muayene/deney hükümleriyle birlikte değerlendirilmelidir. Tek başına kalite eki, teslim edilen belirli bir parçanın ayrı olarak denendiğini kanıtlamaz; siparişi ve sertifikayı kontrol edin. Deney sıcaklığı, tek başına izin verilen asgari çalışma sıcaklığı değildir.
Çekme dayanımı ve süneklik
Burada karşılaştırılan, H30’dan seçilmiş 5–100 mm ürün aralığında belirtilen çekme dayanımı aralıkları S275 için 410–560 MPa, S355 için 470–630 MPa’dır. İlgili tablo kontrol edilmeden bu aralıklar daha ince veya daha kalın malzemeye uygulanmamalıdır. Uzama gereklilikleri de kalınlığa ve deney numunesinin yönüne göre değişir; sertifikaları karşılaştırırken geçerli ölçü uzunluğunu ve numune gerekliliklerini esas alın.
Daha yüksek dayanım, her tasarım sınırını kendiliğinden iyileştirmez. Sehim, titreşim, yerel burkulma, yorulma, birleşim davranışı ve kullanılabilirlik koşulları, akma dayanımından önce bir elemanın tasarımını belirleyebilir. Bu nedenle S275’ten S355’e geçiş, tasarımı belirleyen hesaplarda kontrol edilmelidir.
Kaynaklanabilirlik ve imalat
Her iki aile de kaynaklı imalatta yaygın olarak kullanılan yapı çelikleridir. Kaynak prosedürü, ön tav ve ısı girdisi kararları; kalınlığa, kimyasal bileşime, karbon eşdeğerine, kısıtlanma düzeyine, hidrojen kontrolüne, birleşim geometrisine ve geçerli imalat kurallarına bağlıdır. TWI’nin hidrojen çatlağı kılavuzu, malzeme ve birleşim koşullarının neden birlikte değerlendirilmesi gerektiğini açıklar. İki kalite adından hiçbiri, her durum için geçerli bir ön tav sıcaklığı vermez.
S355, yalnızca akma dayanımı daha yüksek olduğu için her durumda doğrudan ikame edilebilir kabul edilmemelidir. Belirtilen kaliteyi, teslim durumunu, ürün boyutlarını, tokluk gerekliliğini ve imalat prosedürünü doğrulayın. Soğuk şekillendirme veya diğer zorlu imalat işlemleri için, ürün standardı ya da tedarikçi bu seçeneği sunuyorsa gerekli uygunluğu siparişte açıkça belirtin.
S355 çelik ağırlığını ne zaman azaltabilir?
Elemanın taşıma kapasitesini akma dayanımı belirliyorsa ve tasarım standardı küçültmeye izin veriyorsa S355 daha küçük bir kesit kullanılmasını sağlayabilir. Kesit dayanımının malzeme dayanımıyla belirlendiği ve mevcut S355 kesitlerinin veya levha kalınlıklarının tasarıma verimli biçimde uyduğu durumlarda fayda en belirgindir.
Rijitlik, burkulma, yorulma, yangın tasarımı, asgari kalınlık, birleşim geometrisi veya standart kesitlerin bulunabilirliği tasarımı belirliyorsa tasarruf sınırlı kalabilir. Ton başına malzeme maliyeti de imalat, taşıma ve montaj üzerindeki etkilerle birlikte karşılaştırılmalıdır.
S275 hangi durumlarda uygun bir seçimdir?
S275; hafif veya orta düzeyde yüklenen elemanlarda, genel imalatta, ikincil çelik elemanlarda ya da uygun bir S275 ürününün kolaylıkla temin edilebildiği ve dayanımın belirleyici kısıt olmadığı projelerde verimli bir seçenek olabilir. Doğru karar, elemanın bütün tasarımına ve tedarik şartnamesine dayanır.
Şartname kontrol listesi
Siparişi düzenlemek için çelik şartnamesi hazırlama kılavuzunu kullanın. Her iki kalite için de şunları belirtin:
- Geçerli standartlarla karşılaştırılarak doğrulanmış EN 10025-2 ve sözleşmede esas alınan baskısı.
- S275J2 veya S355J2 gibi, tokluk ekini içeren tam kalite tanımı.
- Ürün biçimi, boyutlar ve kalınlık.
- Gerektiğinde teslim durumu.
- Muayene belgesi ve sertifika gereklilikleri.
- Uygulanabilir olduğunda ilave deneyler, kalınlık yönündeki özellikler, ultrasonik muayene veya yüzey gereklilikleri.
- Kaynaklanabilirlik veya şekillendirmeye uygunluk gibi imalat açısından kritik gereklilikler.
- Projeye özgü tasarım veya mevzuat gereklilikleri.
Uygulamada seçim ilkesi
Kullanılabilirlik, stabilite, birleşimler ve imalat kontrol edildikten sonra daha yüksek garanti edilmiş dayanım ölçülebilir bir tasarım faydası sağlıyorsa S355’i seçin. Daha düşük dayanımı bütün tasarım ve tedarik gerekliliklerini karşılıyorsa S275’i seçin. Her iki durumda da tam EN tanımını kullanın ve teslim edilen sertifikayı sipariş edilen ürünle karşılaştırarak doğrulayın.