C1, C2, C3, C4, C5 ve CX atmosferik koroziflik kategorileri, ortamın referans metallere etkisini çok düşükten aşırıya doğru sınıflandırır. Temel ölçüt, standart numunelerin ilk yıldaki korozyon kaybıdır. Tek başına bir kategori, boya sistemini tanımlamaz ve kullanım ömrü garantisi vermez.
Altı kategori nasıl okunur?
C1 çok düşük, C2 düşük, C3 orta, C4 yüksek, C5 çok yüksek, CX ise aşırı korozifliği ifade eder. Kırsal, endüstriyel veya denizel gibi tanımlar ilk değerlendirmeye yardımcı olur; kategori için sahaya ait kanıt gerekir. Bir depodaki kuru ofis ile tekrar tekrar ıslanan yükleme alanı ayrı değerlendirmeler gerektirebilir. Bütün yapıya tek etiket vermek bu farkı gizler.
| Kategori | Şiddet | Kayda alınacak soru |
|---|---|---|
| C1 | Çok düşük | Yüzey gerçek kullanımda kuru kalıyor mu? |
| C2 | Düşük | Aralıklı yoğuşma değerlendirmeyi değiştirebilir mi? |
| C3 | Orta | Orta aralığı hangi ölçüm veya tahmin verileri destekliyor? |
| C4 | Yüksek | Hangi ıslanma ve kirlenme koşulları değerlendirildi? |
| C5 | Çok yüksek | Özellikle ağır yerel ayrıntılar belgelendi mi? |
| CX | Aşırı | Aşırı maruz kalma ve sistem kapsamı değerlendirildi mi? |
Tüm sütunlar için tabloyu kaydırın →
Sorular değerlendirme hatırlatmalarıdır; kategori atama ölçütü değildir. Tam sayısal sınırlar için ilgili standarda bakın.
Ağır koşullarda C5 ile CX ayrımı önemlidir. Açık denizdeki bir tesis özel değerlendirme gerektirir; konumu, bütün yüzeylerin aynı kategoride olduğunu göstermez. Eski şartnamelerde C5-I veya C5-M görülürse kullanılan baskıyı kaydedin. Güncel C5/CX adlandırmasına geçmeden önce hizmet koşullarını yeniden değerlendirin.
İlk yıl kaybını metal ve birimiyle birlikte okuyun
Referans metali, maruz kalma süresini, ölçülen kaybı ve yöntemi birlikte belirtin. Karbon çeliği ile çinkonun kategori sınırları farklıdır. Çinko sonucuna karbon çeliği sınırları uygulamak sınıflandırmayı geçersiz kılar.
Sınırlı bir sayısal örnek: karbon çeliğinde ilk yıl 40 µm kayıp, 25 µm’den büyük ve 50 µm’ye kadar olan C3 aralığındadır; üst sınır dahildir. Çinkoda ilk yıl 1 µm kayıp da C3’e girer; çinko için aralık 0,7 µm’den büyük ve 2,1 µm’ye kadardır. Bunlar ölçekleri açıklayan varsayımsal ölçümlerdir, gerçek bir sahayı tanımlamaz. Sınır değerlerde eşitsizlik işaretlerini koruyun: karbon çeliğinde tam 50 µm bu C3 aralığındadır. Bir mikrometre 0,001 mm’dir; 40 µm = 0,040 mm. Değerler, açıkta kalan alan üzerindeki ortalama metal kaybını ifade eder; en derin çukurun derinliği ayrıca ölçülmelidir.
Ölçüm ve tahmin için gerekli kanıtlar
ISO 9226, atmosferik korozifliği standart numunelerle değerlendirme yöntemlerini verir. Saha çalışmasında numune kimliği, konumu, yönelimi, tarihler ve ölçüm yöntemi belgelenmelidir. Kütle kaybı değerlendirmesi için korozyon ürünlerinin uzaklaştırılması da yöntemin parçasıdır. Pas fotoğrafı, kısa tuz püskürtme deneyi veya üreticinin kategori beyanı, ilk yıl atmosferik kaybının ölçülmesiyle belirlenmiş bir kategori oluşturmaz.
ISO 9223 ayrıca çevresel verilerden hesaplanan tahmini ve yerel koşullara dayanan bilgilendirici tahmini kapsar. Sıcaklık ve nem, havayla taşınan tuzlar ve kükürt dioksit önemli etkenlerdir. Kullanılan yolu ve verilerin değerlendirilen yüzeyi nasıl temsil ettiğini kaydedin. Ölçülmüş kategori ile geçici masa başı tahmini proje kaydında ayırt edilebilmelidir.
Yağmurdan korunmuş yüzeylerde su ve birikintilerin kaldığı yerleri inceleyin. Dışarıdaki meteoroloji istasyonu, ıslak bir bindirmeyi veya çatı altında tekrarlayan yoğuşmayı temsil etmeyebilir. Standardın atmosferik kapsamını aşan özel kimyasal proses koşulları için ayrı değerlendirme yapın ve kapsam sınırlarını belgeleyin.
ISO 9223 ve ISO 12944’ün görevleri
ISO 9223:2012 atmosferik korozifliğin sınıflandırılması, belirlenmesi ve tahminiyle ilgilidir. ISO 12944-2:2017 çevre sınıflandırmasını çelik yapıların koruyucu boya sistemleriyle korunmasına bağlar; suya daldırılmış veya toprağa gömülmüş koşulları ayrıca ele alır. ISO’nun kamuya açık kataloğunda 15 Ekim 2026 tarihinde her ikisi de yayımlanmış güncel baskılardır. Bölüm 2 aynı zamanda revizyon için işaretlenmiştir ve çalışma taslağı geliştirilmektedir. Şartnamede sözleşmenin istediği baskıyı belirtin ve yayımlamadan önce yeni baskı bulunup bulunmadığını kontrol edin.
Boyalı bir yapı için altlık, yüzey hazırlığı, tam sistem, uygulama kontrolü ve muayene de tanımlanmalıdır. Bölüm 5’in yayımlanmış kapsamı CX ile Im4’ü dışarıda bırakır. Bölüm 9, kendi kapsamı içinde açık deniz ve ilgili yapıları ele alır. «C5 boya» ifadesi tek başına eksiksiz sistem seçimi için yeterli bilgi sağlamaz.
Dayanıklılık, daldırma ve garanti ayrı kayıtlardır
C4-H örneğinde C4 atmosferik şiddeti, H ise boya sistemi için belirtilen dayanıklılık aralığını gösterir. Dayanıklılık bakım planlamasına hizmet eder; garanti ayrı sözleşme koşullarına bağlıdır. Bunların hiçbiri çelik elemanın kalan yük taşıma ömrünü doğrudan belirlemez.
Daldırma kategorileri Im önekini kullanır. Su altındaki bir eleman, yalnızca koşullar ağır olduğu için CX sayılmaz. Aynı yapının sıçrama, gelgit ve atmosfer bölgeleri ayrı işlemler gerektirebilir. Kategoriyi ve sistem gerekliliklerini belirlerken suya maruz kalmayı ve katodik koruma bulunup bulunmadığını belirtin.
İlk yıl kaybından kaplama ömrüne geçişin sınırları
Mevcut çinko kalınlığını ilk yıl kaybına bölmek bir bölüm sonucu verir. Bunu hizmet yılı olarak yorumlamak, sabit kayıp hızı, eşit kullanılabilir kaplama ve tanımlı bir başarısızlık ölçütü varsayar. Yüzey filmleri, ıslanma, hasar ve yerel koşullar kaybın zaman içindeki seyrini değiştirebilir. Her kategori bir aralık içerdiğinden kategori adı tek bir kesin hız vermez.
ISO 9224, ISO 9223 ile birlikte bir yılı aşan maruz kalmalar için rehberlik sağlar. American Galvanizers Association, Kuzey Amerika için ilk bakıma kadar geçen süre modelindeki ortam adlarının ISO kategorileriyle doğrudan örtüşmediğini açıklar. Malzemeye ve hizmete uygun yöntem kullanın; varsayımları ve muayene ölçütlerini yazın. Galvanizli çelikte paslanma yazısı, çinko korozyon ürünleri ile açığa çıkan çeliğin pasını ayırır.
Kullanılabilir bir sınıflandırma kaydı
Örnek ifade: «Dış atmosferik maruz kalma, belirtilen yöntem ve saha verileriyle karbon çeliği için C3 olarak değerlendirildi; değerlendirme tarihi ve standart baskısı kaydedildi; korunaklı ıslak ayrıntılar ayrı incelendi». Kanıtları ve belirsizliği ekleyin. Boya sistemi, dayanıklılık hedefi ve bakım planını ayrı alanlarda tutun.
Değerlendirilen yüzeyi, referans metal ile sınırların uyumunu, gözlem süresinin yeterliliğini ve suya daldırma ya da özel kimyasallar için ayrı inceleme gerekip gerekmediğini kontrol edin. Kıyı ortamları ve dış ortam kullanımı rehberleri bu değerlendirmeden malzeme ve koruma seçimine geçişi açıklar.
Kaynaklar ve kontrol edilen standart baskıları , sınıflandırma temelini, sayısal örneği ve kapsam sınırlarını destekler.