316 paslanmaz çelik, molibden içeren östenitik bir paslanmaz çeliktir. 304’ün birçok genel kullanımına göre daha yüksek korozyon direnci gerektiğinde kimya, gıda, ilaç, kıyı yapıları, tank, vana ve çeşitli sac parça uygulamalarında sıkça değerlendirilir.
Kuzey Amerika’da yaygın tanım Type 316 / UNS S31600 şeklindedir. Avrupa’daki yaygın karşılaştırma referansı EN 1.4401 / X5CrNiMo17-12-2‘dir. S31600 için tipik standart aralıkta %2–3 Mo bulunması, 316’nın en belirgin alaşım farkıdır. Molibden, birçok klorürlü ortamda çukurcuk ve aralık korozyonuna karşı direnci artırır.
Bununla birlikte 316, deniz suyuna karşı bağışık değildir. Sıcaklık, klorür seviyesi, tortular, dar aralıklar, yüzey kalitesi, temizlenebilirlik ve gerilme gerçek performansı değiştirir.
Genel sınıflandırma için Paslanmaz çelik , temel Cr-Ni östenitik kalite için 304 paslanmaz çelik sayfasına bakın.
316 kalite hızlı özet
| Öğe | Referans |
|---|---|
| Aile | Östenitik paslanmaz çelik |
| ASTM / AISI tipi | 316 |
| UNS | S31600 |
| Yaygın EN karşılığı | 1.4401 / X5CrNiMo17-12-2 |
| Belirleyici alaşım ilavesi | S31600 referansında %2–3 Mo |
| Tipik üretici kimyası | Yaklaşık %17,2 Cr, %10,1 Ni, %2,1 Mo |
| Yaygın yassı ürünler | Soğuk/sıcak haddelenmiş rulo ve sac, levha, şerit |
Tüm sütunlar için tabloyu kaydırın →
316’yı farklı yapan nedir?
316 da 304 gibi krom-nikel östenitik bir paslanmazdır. Pratikte en önemli fark, molibden ilavesidir.
Krom pasif filmi oluşturur, nikel östenitik yapıyı kararlı hale getirir, molibden ise bu pasif tabakanın birçok klorürlü ortamda yerel olarak bozulmasına karşı direnci yükseltir. Bu nedenle daha agresif koşullarda 316 sıkça gündeme gelir.
Ancak dış cephede yağmurla yıkanan bir yüzey ile sıcak tuzlu suyun conta altında hapsolduğu bir aralık aynı ortam değildir. Kalite numarası tek başına malzeme seçimi yapmaz.
Type 316 / UNS S31600 kimyasal bileşimi
Aşağıdaki tablo ASTM odaklı S31600 / Type 316 yassı ürünleri için pratik bir referanstır. EN 1.4401’in kimyasal limitleri farklıdır; bu tablo “316” adıyla satılan her ürünün kabul kriteri değildir.
| Element | Kütle % |
|---|---|
| C | ≤ 0,08 |
| Si | ≤ 0,75 |
| Mn | ≤ 2,00 |
| P | ≤ 0,045 |
| S | ≤ 0,030 |
| Cr | 16,0–18,0 |
| Ni | 10,0–14,0 |
| Mo | 2,00–3,00 |
| N | ≤ 0,10 |
| Fe | Kalan |
Tüm sütunlar için tabloyu kaydırın →
Örnek olarak Outokumpu, Supra 316/4401 için yaklaşık %0,04 C, %17,2 Cr, %10,1 Ni ve %2,1 Mo tipik değerlerini yayımlar. Tipik analiz ile standart limiti aynı kavram değildir: biri temsilî ürünü anlatır, diğeri kabul koşulunu belirler.
Kaynaklar için 316 paslanmaz çelik veri temeli bölümüne bakın.
316 ile 316L arasındaki fark
316L düşük karbonlu varyanttır. Genellikle UNS S31603 ve Avrupa sisteminde EN 1.4404 / X2CrNiMo17-12-2 olarak tanımlanır.
ASTM odaklı kimyada:
316: C ≤ %0,08
316L: C ≤ %0,030
Düşük karbon, belirli ısıl maruziyetlerde krom karbür çökelmesini azaltır. Kaynaklı yapılarda bu durum hassaslaşma ve buna bağlı tanelerarası korozyon riskini düşürmeye yardımcı olur.
“L”, 316L’nin otomatik olarak daha yüksek çukurcuk veya aralık korozyonu direncine sahip olduğu anlamına gelmez. Cr, Mo ve N seviyeleri benzerse, yerel korozyon davranışları da genel olarak benzerdir. 316L’nin temel avantajı düşük karbondur.
Mekanik minimumlar standarda göre farklı olabilir. ASTM A240 esaslı üretici verilerinde 316 için akma/çekme minimumları 205/515 MPa, 316L için 170/485 MPa olup her ikisinde de minimum uzama %40’tır.
Kimyasal bileşim 316L’nin düşük karbon sınırını karşılarken test edilen mekanik özellikler de ilgili 316 koşullarını sağlıyorsa, ticari ürünlerde çift 316/316L sertifikasyonu görülebilir. Çift sertifikasyon ürün adından varsayılmamalı, malzeme test sertifikasından doğrulanmalıdır.
Molibden, PRE ve klorür direnci
Çukurcuk direncini karşılaştırmak için sık kullanılan bir gösterge PRE‘dir:
PRE = %Cr + 3,3 × %Mo + 16 × %N
Outokumpu, 316/4401 ve 316L/4404 için yaklaşık 24 PRE bildirir. Molibden, 304 ailesine göre artışın önemli nedenlerinden biridir.
PRE bir karşılaştırma göstergesidir; hizmet ömrünü doğrudan hesaplamaz. Yüzey pürüzlülüğü, kalıntılar, sıcaklık, tortular, oksijen ve aralık geometrisi sonucu değiştirebilir. Bu yüzden bütün uygulamalar için geçerli tek bir “güvenli klorür ppm” değeri yoktur.
316 gerçekten “marine grade” midir?
316’ya sıkça marine grade denir. Bu ifade, klorür direncinin temel Cr-Ni kalitelere göre gelişmiş olduğunu anlatmak için kullanışlıdır; deniz suyuna karşı bağışıklık anlamına gelmez.
Kıyı mimarisinde yüzey düzgünse ve tuz yağmur veya düzenli bakım ile uzaklaştırılıyorsa 316/316L iyi performans gösterebilir. Sürekli daldırma, sıçrama, tortu ve dar aralıklar çok daha zor koşullardır.
Doğal deniz suyunda yaklaşık 19.000–20.000 ppm klorür bulunur. Bu ortamda 316’da çukurcuk ve özellikle aralık korozyonu görülebilir; sıcaklık arttıkça risk yükselir.
Kritik deniz uygulamalarında sıcaklık, akış, oksijen, aralık, tortu, gerilme ve bakım birlikte değerlendirilmelidir. Bazı koşullarda daha yüksek alaşımlı östenitik veya duplex paslanmaz gerekebilir.
Çukurcuk, aralık korozyonu ve demir bulaşması için Paslanmaz çelik neden paslanabilir? sayfasına bakın.
Temsilî fiziksel özellikler
| Özellik | Temsilî değer |
|---|---|
| Yoğunluk | 8,0 g/cm³ · 8.000 kg/m³ · yaklaşık 0,289 lb/in³ |
| 20°C elastisite modülü | 200 GPa |
| Isıl genleşme, 20–100°C | 16,0 × 10⁻⁶ /K |
| 20°C ısıl iletkenlik | 15 W/(m·K) |
| 20°C özgül ısı | 500 J/(kg·K) |
| 20°C elektrik özdirenci | 0,75 Ω·mm²/m |
Tüm sütunlar için tabloyu kaydırın →
Ağırlık hesabı için Çelik yoğunluğu sayfasını kullanın.
Mekanik özellikler standarda bağlıdır
| Esas | Ürün | Rp0,2 / akma | Çekme dayanımı | Uzama |
|---|---|---|---|---|
| EN 10088-2 | Soğuk haddelenmiş rulo/sac | ≥ 240 MPa | 530–680 MPa | 40% |
| EN 10088-2 | Sıcak haddelenmiş rulo/sac | ≥ 220 MPa | 530–680 MPa | 40% |
| EN 10088-2 | Levha | ≥ 220 MPa | 520–670 MPa | 45% |
| ASTM A240 esası | Yassı ürünler | ≥ 205 MPa / 30 ksi | ≥ 515 MPa / 75 ksi | 40% |
Tüm sütunlar için tabloyu kaydırın →
Satırlar farklı normatif esaslara aittir ve tek bir şartname gibi karıştırılmamalıdır. Yassı paslanmaz ürünlerde ASTM A240/A240M önemli standartlardan biridir.
ASTM A240 kapsamındaki tavlanmış yassı ürünlerde sertlik genellikle en fazla 95 HRB (en fazla 217 HBW) ile sınırlandırılır. Bu bir şartname üst sınırıdır; her 316 ürün için tek bir tipik sertlik değeri değildir.
Şekillendirme, kaynak ve manyetizma
316, östenitik paslanmazlara özgü yüksek sünekliğe ve pekleşmeye sahiptir. Bükme, presleme ve derin çekme mümkündür; proses tasarımında şekillendirme kuvveti ve geri esneme dikkate alınmalıdır.
Kaynaklanabilirliği genellikle iyidir. Hassaslaşma riski önemliyse daha düşük karbonlu 316L sıklıkla tercih edilir.
Tavlanmış 316 pratikte manyetik değildir veya çok zayıf manyetik tepki verir. Soğuk şekillendirme manyetik tepkiyi artırabilir; ancak benzer ölçüde soğuk işlenmiş 304’e göre bu etki genellikle belirgin biçimde daha zayıftır. Kaynak metalindeki ferrit de zayıf bir tepki oluşturabilir. Bu nedenle mıknatısla kalite doğrulamak güvenilir değildir.
Ailelerin karşılaştırması ile şekillendirme ve kaynak ferritinin etkileri için paslanmaz çeliğin manyetik davranışını inceleyin.
Klorür gerilmeli korozyon çatlaması
Klorürler yalnızca çukurcuk ve aralık korozyonu oluşturmaz. Standart östenitik paslanmazlar, çekme gerilmesi, klorür ve yükselmiş sıcaklık birlikte olduğunda klorür gerilmeli korozyon çatlamasına (SCC) da duyarlı olabilir.
Teknik rehberler yaklaşık 50°C / 120°F üzerindeki koşulları 304/316 tipi kalitelerde daha dikkatli değerlendirilmesi gereken bir bölge olarak gösterir. Bu evrensel bir başlangıç sıcaklığı değildir; konsantrasyon, gerilme, geometri ve proses kimyası sonucu belirler.
Yaygın kullanım alanları
| Uygulama | 316 neden seçilir? | Neler kontrol edilmeli? |
|---|---|---|
| Kimya ve petrokimya ekipmanı | Birçok ortamda yararlı korozyon direnci ve imalat kolaylığı | Kimyasal, konsantrasyon, sıcaklık, gerilme |
| Gıda ve içecek | Temizlenebilirlik ve birçok tuz/temizlik kimyasalı ortamında iyi direnç | Proses ortamı, sanitasyon, hijyen tasarımı, mevzuat |
| İlaç proses ekipmanı | Temizlenebilir yüzey ve korozyon direnci | Yüzey, kaynak, saflık, validasyon |
| Kıyı mimarisi bağlantı elemanları | Temel Cr-Ni kalitelere göre daha yüksek klorür direnci | Tuz birikimi, yüzey, yağmurla yıkanma, bakım |
| Vana, flanş ve boru bileşenleri | Yaygın bulunabilirlik ve proses deneyimi | Akışkan, aralık, basınç/sıcaklık kodu, conta tasarımı |
| Kağıt, selüloz ve tekstil | Molibdenli korozyon direnci ve şekillendirilebilirlik | Ağartıcılar, klorürler, sıcaklık, tortular |
Tüm sütunlar için tabloyu kaydırın →
316 kalite adı, basınç kodlarının, hijyen şartlarının veya düzenlemeye tabi ürün belgelerinin yerine geçmez.
316 “gıda sınıfı” mıdır?
316 gıda ve içecek ekipmanlarında yaygındır; özellikle tuz, temizlik kimyasalı veya proses koşulları daha zorlu olduğunda tercih edilebilir. Ancak yalnızca alaşım numarası bitmiş ürünün gıda temasına uygunluğunu kanıtlamaz.
Mevzuat, hijyenik tasarım, kaynak kalitesi, yüzey, drenaj, temizlik ve gerçek proses ortamı birlikte değerlendirilmelidir.
316 sac, levha veya rulo nasıl belirtilir?
Siparişte en az şu bilgiler yer almalıdır:
- Ürün biçimi — sac, şerit, rulo veya levha.
- Kesin kalite — 316 / S31600 veya 316L / S31603.
- Ürün standardı — ASTM, ASME, EN veya kararlaştırılan diğer norm.
- Boyut ve toleranslar — kalınlık, genişlik, uzunluk, düzlemsellik veya rulo ölçüleri.
- Yüzey — 2B, No. 4, polisajlı veya tanımlı başka bir yüzey.
- Teslim ve imalat koşulları — şekillendirme, kaynak veya işleme için gerekiyorsa.
- Muayene belgeleri — izlenebilirlik, sertifika ve ilave testler.
Yaygın eşdeğer kalite adları iletişimi kolaylaştırır; farklı standartları tamamen aynı yapmaz.
Daha geniş sipariş akışı için Çelik sac ve rulo teknik şartnamesi sayfasına bakın.
Sık sorulan sorular
316 paslanmaz çelik nedir?
Krom, nikel ve molibden içeren östenitik bir paslanmazdır. Type 316 genellikle UNS S31600 ile ilişkilendirilir; EN 1.4401 / X5CrNiMo17-12-2 yaygın Avrupa referansıdır.
316’daki molibden ne işe yarar?
Birçok klorürlü ortamda çukurcuk ve aralık korozyonuna karşı yerel korozyon direncini artırır. Deniz suyuna karşı bağışıklık sağlamaz.
316 ile 316L arasındaki fark nedir?
316L’nin izin verilen maksimum karbonu daha düşüktür. Bu, bazı kaynak ve ısıl maruziyetlerden sonra hassaslaşma ile tanelerarası korozyon riskini azaltır; otomatik olarak daha yüksek çukurcuk direnci anlamına gelmez.
316 paslanmaz çelik manyetik midir?
Tavlanmış 316 pratikte manyetik değildir veya çok zayıf tepki verir. Soğuk işlem tepkiyi artırabilir, ancak benzer şekilde işlenmiş 304’ten genellikle daha zayıftır; kaynak ferriti de katkıda bulunabilir. Mıknatıs güvenilir kalite testi değildir.
316 tuzlu suda paslanabilir mi?
Evet. Yeterince agresif klorür ortamında çukurcuk veya aralık korozyonu oluşabilir. Sıcaklık, tortu, aralık, yüzey, akış ve bakım performansı etkiler.
316 gıda sınıfı mıdır?
Gıda ekipmanlarında yaygın kullanılır, ancak kalite adı tek başına bitmiş ürünü gıda temasına uygun hale getirmez. Mevzuat, hijyenik tasarım, kaynak, yüzey, temizlik ve proses koşulları da önemlidir.